Zasłużeni i Honorowi: prof. Bogusław Polak
3 stycznia urodziny obchodzi prof. zw. dr hab. Bogusław Polak – wybitny historyk, znawca dziejów Powstania Wielkopolskiego oraz historii wojskowości, od lat związany z Lesznem i Ziemią Leszczyńską. W 2022 roku Rada Miejska przyznała profesorowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta Leszna, doceniając ogromny wkład w badanie i popularyzację lokalnej historii.
Od Gorlic do Leszna – droga wybitnego historyka
Bogusław Polak urodził się 3 stycznia 1945 roku w Gorlicach. Studia historyczne ukończył w 1970 roku w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Tam również zdobywał kolejne stopnie naukowe: w 1975 roku obronił doktorat, a w 1988 roku – doktorat habilitacyjny. W 2001 roku otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych.
Od początku kariery naukowej był związany z poznańskim środowiskiem historycznym, a w 1979 roku rozpoczął pracę na Politechnice Koszalińskiej. Przez dwie kadencje pełnił funkcję dziekana – najpierw Wydziału Ekonomii i Zarządzania, później Wydziału Humanistycznego.
Profesor specjalizuje się w historii najnowszej, historii wojskowej, biografistyce i źródłoznawstwie. Szczególne miejsce w jego badaniach zajmuje Powstanie Wielkopolskie 1918/1919, któremu poświęcił znaczną część swojego życia zawodowego. Jest autorem ponad pięćdziesięciu monografii i blisko czterystu artykułów naukowych, a także kilkuset biogramów w słownikach i licznych audycji radiowych oraz telewizyjnych.
Leszno w centrum badań
W twórczości profesora Polaka Leszno i Ziemia Leszczyńska zajmują miejsce szczególne. To właśnie z naszym regionem związane są jedne z jego najważniejszych prac. Współtworzył m.in. publikacje:
- „Front południowo-zachodni – Grupa «Leszno» – Powstania Wielkopolskiego”,
- „55 Poznański Pułk Piechoty w obronie ojczyzny we wrześniu 1939 r.”,
- „17 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego w obronie ojczyzny”,
- „Dowódca Grupy «Leszno» ppłk dr Bernard Śliwiński (1883–1941)”.
W swoich książkach szeroko opisywał udział leszczyńskich jednostek w kampanii 1939 roku – m.in. w pracach „Armia Poznań w wojnie obronnej 1939”, „Wielkopolanie w obronie ojczyzny 1939” czy „Lance do boju. Szkice historyczne z dziejów jazdy wielkopolskiej X wiek–1945”.
Był również inicjatorem badań nad udziałem ludności cywilnej w obronie Wielkopolski i konspiracją na terenach wcielonych do III Rzeszy. W tym kontekście wielokrotnie podkreślał szczególną rolę mieszkańców Leszna. Owocem tych zainteresowań stały się m.in. publikacje: „Udział ludności cywilnej w obronie Wielkopolski 1939”, „Południowo-zachodnia Wielkopolska w walce z hitlerowskim okupantem”, „Leszno w latach 1939–1945. Z dziejów miast polskich na tzw. ziemiach wcielonych do Rzeszy”.
Konferencje, „Grot” i praca z młodymi
Od końca lat 70. profesor Polak regularnie uczestniczył w konferencjach naukowych i popularnonaukowych organizowanych w Lesznie, poświęconych Powstaniu Wielkopolskiemu, udziałowi leszczyńskich pułków w kampanii 1939 roku, Polskim Siłom Zbrojnym na Zachodzie oraz postaci generała Stefana „Grota” Roweckiego.
Z jego inicjatywy w 1981 roku odbyła się w Lesznie pierwsza w Polsce konferencja naukowa poświęcona Roweckiemu – dowódcy 55 Pułku Piechoty, a później Komendantowi Głównemu Armii Krajowej. Profesor był jednym z założycieli działającego w naszym mieście Instytutu im. gen. Stefana „Grota” Roweckiego, który organizował ogólnopolskie konferencje poświęcone m.in. działaniom 2. Korpusu Polskiego oraz Powstaniu Wielkopolskiemu. Materiały z tych spotkań ukazywały się drukiem i do dziś stanowią ważne źródło wiedzy.
Bogusław Polak związany był także z lokalnym środowiskiem wydawniczym – publikował w „Roczniku Leszczyńskim” i „Przyjacielu Ludu”, popularyzując historię miasta i regionu wśród szerszego grona czytelników.
Nie do przecenienia jest jego dorobek dydaktyczny. Pod jego opieką powstało ponad 1000 prac licencjackich i magisterskich oraz ponad dwadzieścia doktoratów, w tym prace naukowe dwóch mieszkańców Leszna. W ten sposób profesor wypromował kilka pokoleń badaczy i nauczycieli historii.
Odznaczenia i tytuł Honorowego Obywatela Leszna
Za swoją działalność naukową i społeczną profesor Polak wielokrotnie był odznaczany i wyróżniany. Wśród najważniejszych odznaczeń znajdują się m.in.:
- Krzyż Oficerski i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,
- Złoty Krzyż Zasługi,
- Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości,
- Medal Komisji Edukacji Narodowej,
- Nagroda Honorowa „Dobosz Powstania Wielkopolskiego”.
Kulminacją uznania dla jego pracy na rzecz upamiętniania historii Leszna i Ziemi Leszczyńskiej było nadanie tytułu Honorowego Obywatela Miasta Leszna. Decyzję w tej sprawie Rada Miejska podjęła 29 grudnia 2022 roku, podkreślając, że dorobek profesora w krzewieniu wiedzy o „chwalebnych kartach z dziejów Leszna” stanowi najlepszą rekomendację do uhonorowania go najwyższym miejskim wyróżnieniem.
W uzasadnieniu wskazano, że wieloletnie związki profesora z naszym miastem są gwarancją, iż tytuł ten będzie nie tylko formą docenienia wybitnego uczonego, ale również przyniesie dalszą sławę Lesznu, które w jego pracach i działalności naukowej zajmuje tak ważne miejsce.
Dzisiejszy bohater pierwszego odcinka cyklu „Zasłużeni i Honorowi” to postać, dzięki której wiele pokoleń leszczynian inaczej spojrzało na historię swojego miasta – jako na część wielkich dziejów Polski. W dniu jego urodzin przypominamy tę sylwetkę, rozpoczynając serię tekstów poświęconych ludziom, którzy szczególnie zapisali się w historii Leszna.
Sprawdź inne sylwetki z cyklu: Zasłużeni i Honorowi
Czytaj także:
Źródła:
- BIP Leszno – Uchwała + Uzasadnienie nadania Honorowego Obywatelstwa (29.12.2022)
https://bip.leszno.pl/attachments/download/30563 - UM Leszno – lista „Honorowi i zasłużeni” (kontekst tytułu i wykazu wyróżnionych)
https://www.leszno.pl/Honorowi_i_zasluzeni.html - Wikipedia – Bogusław Polak (data i miejsce urodzenia, ogólny biogram, odznaczenia – punkt odniesienia)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Bogus%C5%82aw_Polak - Politechnika Koszalińska – informacja o nadaniu tytułu Honorowego Obywatela Leszna (komunikat uczelni)
https://tu.koszalin.pl/art/3120 - Politechnika Koszalińska – „Historia wydziału” (wskazanie roli prof. Polaka jako pierwszego dziekana WH)
https://tu.koszalin.pl/wh/kat/693/historia-wydzialu
